Corrida de toros, znana również jako walka byków, jest jednym z najbardziej kontrowersyjnych wydarzeń kulturowych na świecie. Praktykowana od setek lat, stanowi zarówno symbol hiszpańskiej kultury, jak i źródło sprzecznych opinii oraz dyskusji na temat maltretowania zwierząt. To widowisko wzbudza wiele emocji – zarówno wśród krytyków, jak i miłośników – i przyciąga rzesze turystów z całego świata.
Niektórzy postrzegają je jako formę sztuki, w której toreadorzy prezentują swoje umiejętności i odwagę w starciu z potężnym zwierzęciem. Corrida ma swoje korzenie w historii Hiszpanii, ale jednocześnie jest powodem licznych kontrowersji związanych z kwestią etyki i dobrostanu zwierząt. Dla wielu jest czymś więcej niż tylko spektaklem – to mocno zakorzeniona tradycja kulturowa, część hiszpańskiego dziedzictwa przekazywana z pokolenia na pokolenie.
W dzisiejszym wpisie przyjrzymy się historii corridy oraz argumentom jej przeciwników i zwolenników.
Historia corridy
Historia corridy jest związana z historią Hiszpanii,
José Ortega y Gasset
tak więc nie znając pierwszej, nie jest możliwe zrozumienie tej drugiej.
Historia corridy sięga głęboko w przeszłość i jest nierozerwalnie związana z kulturą Hiszpanii. Współczesna forma tego widowiska kształtowała się na przestrzeni wieków. Bez względu na nasze osobiste stanowisko, warto zrozumieć tło tej tradycji, aby móc dokładnie ocenić jej znaczenie i spuściznę.
Początki corridy datuje się na XVIII wiek, choć niektórzy twierdzą, że jej korzenie sięgają czasów rzymskich. Pierwsze pisemne dokumenty pochodzą właśnie z tego okresu, a sama walka z bykiem stawała się coraz bardziej popularna wśród hiszpańskiej szlachty i arystokracji. Jednak dopiero w XVIII wieku corrida zyskała znaczenie jako oficjalny pokaz rozrywkowy.
Początkowo walki byków miały charakter bardziej brutalny i nieformalny, często towarzysząc festynom i uroczystościom. Kluczowym momentem w historii corridy było powstanie pierwszych aren, zwanych plazas de toros. Jedna z najstarszych została wybudowana w Rondzie w 1785 roku. Od tego czasu liczba tych obiektów systematycznie rosła.
Ewolucja corridy
W kolejnych latach corrida ewoluowała i zyskała bardziej formalną strukturę. Wprowadzono rygorystyczne reguły, tradycje, a także charakterystyczny ubiór matadorów oraz ustalone kroki i gesty podczas walki.
W drugiej połowie XIX wieku stała się nie tylko powszechną formą rozrywki, ale również symbolem narodowym Hiszpanii. Jej kulturę promowali artyści, pisarze i politycy. Matadorzy, tacy jak Juan Belmonte czy Manolete, zostali bohaterami narodowymi. Corrida inspirowała także twórców – jednym z jej znanych miłośników był Francisco Goya, który uwiecznił sceny walk na swoich obrazach.
Z czasem widowisko zyskało popularność również za granicą. Na arenach pojawiali się najlepsi matadorzy, a publiczność zapełniała trybuny.
Współcześnie podejmuje się próby reformowania corridy. W niektórych miejscach wprowadzono przepisy nakazujące bardziej humanitarne traktowanie byków i ograniczenie liczby zadawanych im ran. Zmiany te jednak budzą sprzeciw tradycjonalistów, którzy uważają, że zagrażają istocie walki.
Na czym polega corrida de toros?
Corrida de toros to widowisko skoncentrowane na starciu matadora (toreadora) z bykiem. Przez niektórych postrzegane jest jako forma sztuki. Oto etapy tego przedstawienia:
1. Selekcja byków (toros bravos)
Przeciwnikiem matadora jest specjalnie wyselekcjonowany byk – silny, agresywny i wyhodowany na potrzeby corridy. Zwierzęta muszą spełniać ścisłe kryteria dotyczące wyglądu i zachowania.
2. Plaza de toros – arena
Corrida odbywa się na okrągłej arenie, która umożliwia publiczności obserwowanie pokazu z każdej strony.
3. Picadores
Picadores to jeźdźcy na koniach. Ich zadaniem jest zmęczenie byka poprzez wbijanie dzid w jego grzbiet. To jedna z najbardziej kontrowersyjnych części widowiska. Osłabiony byk ma być przygotowany do starcia z matadorem.
4. Banderilleros
Kolejną fazę przeprowadzają banderilleros, którzy wbijają w grzbiet byka banderillas, czyli kolorowe ozdobne włócznie zakończone haczykami, co prowadzi do dalszego wyczerpania zwierzęcia
5. Matador (od matar – zabijać)
Matador – bohater corridy – staje naprzeciw byka. Ubrany w tradycyjny strój i trzymający czerwoną płachtę (muletę), ma za zadanie zabić byka jednym precyzyjnym ciosem miecza.
6. Faena
Kluczowa część widowiska, podczas której matador wykonuje serię precyzyjnych manewrów, prowokując byka i kierując jego ruchami.
7. Estoquear – śmiertelny cios
Gdy matador uzna, że to odpowiedni moment, wykonuje estocazo – śmiertelne pchnięcie mieczem między łopatki byka.
8. Owacja lub cisza
Widownia reaguje na występ: owacją, ciszą albo dezaprobatą, zależnie od jakości walki.
Przeciwnicy i zwolennicy corridy
Corrida od dawna budzi kontrowersje. Krytycy uważają ją za okrutną i barbarzyńską, natomiast zwolennicy – za cenne dziedzictwo narodowe.
Argumenty przeciwników:
1. Znęcanie się nad zwierzętami – Byki poddawane są ogromnemu stresowi, cierpieniu i śmierci ku uciesze publiczności.
2. Brak zgodności ze współczesnymi wartościami – Corrida nie pasuje do społeczeństwa coraz bardziej świadomego praw zwierząt.
3. Bezcelowość – Zabijanie zwierząt dla rozrywki jest uznawane za zupełnie niepotrzebne.
Argumenty zwolenników:
1. Kultura i dziedzictwo – Corrida jest integralną częścią historii Hiszpanii.
2. Ochrona ras bydła – Niektóre rasy istnieją wyłącznie dzięki hodowli na potrzeby corridy.
3. Sztuka i umiejętność – Widowisko jest postrzegane jako połączenie sztuki, odwagi i tradycji.
4. Znaczenie ekonomiczne – Corrida przyciąga turystów i przynosi dochody wielu regionom.
Kontrowersje wokół corridy
Corrida od zawsze wzbudzała skrajne emocje. W niektórych regionach Hiszpanii wprowadzono ograniczenia dotyczące walk byków – na Wyspach Kanaryjskich obowiązuje całkowity zakaz.
Niezależnie od podejścia, pozostaje faktem, że przygotowanie byka do corridy wiąże się z cierpieniem zwierzęcia. Przetrzymywanie w ciemności, ograniczanie ruchów i różne metody wzbudzania agresji to praktyki często opisywane przez przeciwników. Sam akt walki kończy się śmiercią byka po serii bolesnych ran zadawanych przez toreadorów.
Wiele organizacji na całym świecie walczy o zakaz corridy z powodów etycznych i humanitarnych. Mimo spadku popularności tradycja ta wciąż istnieje w Hiszpanii.
Tradycja czy okrucieństwo?
Pytanie, czym właściwie jest corrida, pozostaje otwarte. Jej przyszłość jest niepewna, a społeczeństwo nadal toczy burzliwe dyskusje na temat jej roli w dzisiejszym świecie.
Jedno jednak jest pewne – corrida to przede wszystkim nierówna walka człowieka ze zwierzęciem. I to właśnie ten fakt sprawia, że spór wokół niej trwa, a emocje nie słabną.
