Przysłowia i powiedzenia są nieodłączną częścią każdego języka. To małe mądrości życiowe, które niosą przesłanie i często mają odzwierciedlenie w naszym codziennym życiu. Wyrażają w prosty lub metaforyczny sposób przestrogę, pouczenie lub uniwersalną myśl. Dziś przedstawię wybrane hiszpańskie przysłowia, które warto znać.
Al caballo regalado no le mires el diente/Darowanemu koniowi nie zagląda się w zęby
Przysłowie odnosi się do sytuacji, w której podarowany prezent nie spełnia naszych oczekiwań, a my go dodatkowo krytykujemy.
A quien madruga, Dios le ayuda/Kto rano wstaje, temu Pan Bóg daje
Mówi, że osoby wstające wcześniej są bardziej pracowite i osiągają więcej sukcesów. Czasem jednak trudno zastosować je w praktyce – zwłaszcza gdy budzik dzwoni o świcie, a Ty marzysz, by jeszcze chwilę poleżeć.
Culo veo, culo quiero/Pupę widzę, pupę chcę
Dosłownie oznacza „Pupę widzę, pupę chcę” i opisuje osobę mającą ciągle kapryśne zachcianki – często używa się go w kontekście dzieci, które chcą wszystko, co mają ich rówieśnicy.
Perro ladrador, poco mordedor/Szczekający pies mało gryzie
Określa osobę, która grozi i jest agresywna słowami, ale w praktyce nie realizuje swoich gróźb.
Dime con quién andas y te diré quién eres/Z kim przystajesz, takim się stajesz
Człowieka można poznać po tym, jakich ma przyjaciół i znajomych. Warto zwracać uwagę na ludzi, którymi się otaczamy.
Más vale pájaro en mano que ciento volando/Lepszy wróbel w garści niż gołąb na dachu
„Więcej wart ptak w dłoni niż sto ptaków w locie” – przysłowie mówi, że lepiej trzymać coś pewnego, niż ryzykować dla czegoś niepewnego.
No hay mal que por bien no venga/Nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło
Momentami coś, co początkowo wydaje się złe, może okazać się korzystne w przyszłości.
Quien se fue a Sevilla, perdió su silla/Kto pojechał do Sevilli, stracił swój stołek
Używa się, gdy coś złego dzieje się podczas naszej nieobecności, np. gdy chwilowo rezygnujemy z miejsca pracy i potem nie możemy do niego wrócić.
Pochodzenie tego przysłowia sięga XV wieku. Za panowania Enrique IV z Kastylii doszło do sporu między dwoma ówczesnymi arcybiskupami: Alonso de Fonseco Starszym z Santiago de Compostela i Alonso de Fonseco Młodszym. Starszy udał się do Sevilli, aby pomóc siostrzeńcowi objąć stanowisko arcybiskupa, które tam na niego czekało. Kiedy powrócił gotowy do ponownego objęcia swojego stanowiska, spotkała go niemiła niespodzianka, ponieważ siostrzeniec nie chciał ustąpić mu zarządzanej funkcji. Tym razem, w celu rozwiązania tego konfliktu, nie obyło się bez interwencji samego papieża Piusa II.
No se ganó Zamora en una hora/Nie od razu Kraków zbudowano
„W godzinę Zamory nie zdobędziesz” – oznacza, że trudne przedsięwzięcia wymagają czasu i cierpliwości.
To powiedzenie ma swoje źródło w historii. W 1072 roku król Kastylii Sancho II Mocny oblegał miasto Zamora, próbując zjednoczyć ziemie podzielone testamentem ojca. Po siedmiu miesiącach, w wyniku zdrady, został zamordowany, a oblężenie zakończono.
Antes de que te cases, mira lo que haces/Widziały gały, co brały
Przysłowie ostrzega: zanim podejmiesz ważną decyzję, jaką jest ślub, dobrze się zastanów.
En boca cerrada no entran moscas/Milczenie jest złotem
Dosłownie: „Do zamkniętej buzi nie wlatują muchy”. Poucza, że czasem lepiej zachować swoje myśli dla siebie.
El hábito no hace el monje/Nie szata zdobi człowieka
„Habit nie czyni mnicha” – nie oceniaj ludzi po wyglądzie, lecz po wnętrzu i sercu.
La curiosidad mató al gato/Ciekawość to pierwszy stopień do piekła
Choć dosłownie brzmi: „Ciekawość zabiła kota”, znaczenie jest takie samo jak w polskim odpowiedniku.
Mala hierba nunca muere/Złego diabli nie biorą
Dosłownie: „Zły chwast nigdy nie więdnie”. Używane żartobliwie, aby uspokoić kogoś martwiącego się o czyjeś zdrowie lub życie.
Antes se coge al mentiroso que al cojo/Kłamstwo ma krótkie nogi
Przysłowie mówi, że kłamstwo prędzej czy później zawsze wyjdzie na jaw.
De tal palo tal astilla/Niedaleko pada jabłko od jabłoni/Jaki ojciec, taki syn
„Z tego kija, taka drzazga” – dotyczy zarówno wyglądu, jak i cech charakteru przekazywanych potomkom.
Ni fu, ni fa/Ani mnie to ziębi, ani grzeje
Wyrażenie używane, gdy coś jest nam obojętne.
Santa Rita, lo que se da no se quita/Kto daje i zabiera, ten się w piekle poniewiera
Popularne wśród dzieci – w Hiszpanii zamiast „Kto daje i zabiera, ten się w piekle poniewiera” mówi się: „Święta Rita, co dane, nie może zostać odebrane”.
Historia tego przysłowia sięga początków XX wieku. Opowiada o pewnej pokojówce, niezbyt urodziwej, ale pełnej wiary, która żarliwie modliła się do Świętej Rity – patronki spraw niemożliwych – o męża. Jej modlitwy zostały wysłuchane, lecz szczęście nie trwało długo. W dniu ślubu, tuż przed złożeniem przysięgi, wybranek jej serca odmówił poślubienia dziewczyny. Wtedy z ust zrozpaczonej padły słowa: Santa Rita, lo que se da no se quita. Zapamiętano je tak dobrze, że powtarza się je do dziś.
La venganza es un plato que se sirve frio/Zemsta to danie, które serwuje się na zimno
Odnosi się do planowania zemsty pod wpływem emocji.
Quien a hierro mata, a hierro muere/Kto mieczem wojuje, od miecza ginie
To przysłowie wywodzi się z Biblii i przypomina o uniwersalnej zasadzie: nie rób innym tego, co tobie niemiłe, bo wszystko, co dajemy, wraca do nas. Jak mówi inne powiedzenie – kto pod kim dołki kopie, ten sam w nie wpada.
Które z tych sentencji najbardziej przypadło Ci do gustu? A może znasz inne ciekawe hiszpańskie powiedzenia?
Świetny.
To pierwszy Twój wpis, który przeczytałam, ale na pewno nie ostatni. Cieszę się że Cię odkryłam 😊
Dziękuję, bardzo mi miło 🙂
Dobry artykuł. Pozdrawiam.
“Venganza es un plato que se sirve frío” odpowiada polskiemu „zemsta najlepiej smakuje na zimno” 😉